Ból kolana to najczęstszy powód wizyt ortopedycznych w moim gabinecie w Ostrowie Wielkopolskim. Przyczyn jest wiele i różnią się one w zależności od wieku, aktywności i tego, czy dolegliwości pojawiły się nagle, czy narastały miesiącami. Poniżej opisuję, jak rozróżnić typowe sytuacje i kiedy warto umówić konsultację.
Ból po urazie
Skręcenie kolana podczas gry w piłkę, upadek na nartach, wykręcenie stawu przy zejściu z krawężnika — w takich sytuacjach mogą ucierpieć więzadła, łąkotki lub chrząstka. Objawy, które przemawiają za pilniejszą oceną ortopedyczną, to szybko narastający obrzęk (w ciągu kilku godzin od urazu), uczucie „uciekania” kolana, zablokowanie stawu w jednej pozycji albo niemożność obciążenia kończyny.
Samo RTG w takich przypadkach ocenia głównie kości. Struktury miękkie — więzadło krzyżowe przednie, łąkotki, chrząstkę — ocenia się w rezonansie magnetycznym, ale zwykle dopiero po badaniu klinicznym, które podpowiada, czego szukać.
Ból narastający stopniowo
Jeżeli kolano boli od miesięcy, najpierw przy schodzeniu ze schodów i po dłuższym marszu, a z czasem także w spoczynku, częstą przyczyną są zmiany zwyrodnieniowe. Typowe są sztywność poranna trwająca kilkanaście minut, trzeszczenia przy zginaniu, okresowe obrzęki i stopniowe ograniczanie dystansu, jaki można przejść bez odpoczynku.
U osób młodszych i aktywnych stopniowo narastający ból przedniej części kolana bywa związany z przeciążeniem stawu rzepkowo-udowego albo z tendinopatią więzadła rzepki. Ból po tylnej stronie z uczuciem pełności może wskazywać na torbiel Bakera, która najczęściej towarzyszy innej patologii wewnątrz stawu.
Kiedy umówić wizytę
- ból utrzymuje się dłużej niż 2–3 tygodnie mimo oszczędzania kończyny,
- kolano puchnie, nawracająco lub po każdym większym wysiłku,
- staw blokuje się, przeskakuje albo ucieka przy obciążeniu,
- ból wybudza w nocy,
- dystans chodzenia bez odpoczynku wyraźnie się skrócił,
- po urazie nie da się w pełni obciążyć nogi ani wyprostować kolana.
Jak wygląda diagnostyka
Punktem wyjścia jest badanie kliniczne: ocena zakresu ruchu, obecności płynu w stawie, stabilności więzadłowej i testów łąkotkowych, a także ocena ustawienia kończyny i chodu. Dopiero na tej podstawie dobiera się badania obrazowe.
RTG w projekcji stojącej pokazuje szerokość szpary stawowej i osiowość kończyny. USG dobrze ocenia tkanki miękkie okołostawowe, obecność wysięku i torbieli. Rezonans magnetyczny jest badaniem z wyboru dla łąkotek, więzadeł i chrząstki. Nie każdy pacjent potrzebuje wszystkich trzech badań — kolejność ustalamy tak, żeby odpowiadały na konkretne pytanie kliniczne.
Możliwości leczenia
W większości przypadków postępowanie zaczyna się od leczenia zachowawczego: modyfikacji obciążeń, ukierunkowanej rehabilitacji, pracy nad siłą mięśnia czworogłowego i mięśni pośladkowych, w razie potrzeby farmakoterapii i zaopatrzenia ortopedycznego.
Kolejną opcją są iniekcje dostawowe. Zwykle w pierwszej kolejności rozważam kwas hialuronowy oraz osocze bogatopłytkowe (PRP), a preparat sterydowy traktuję jako rozwiązanie alternatywne, stosowane w wybranych sytuacjach. Rodzaj preparatu, liczbę podań i odstępy między nimi ustalam indywidualnie po badaniu.
Leczenie operacyjne — artroskopia albo endoprotezoplastyka — rozważane jest wtedy, gdy metody zachowawcze zostały wykorzystane, a dolegliwości i ograniczenie sprawności utrzymują się. Kwalifikacja zawsze uwzględnia obraz kliniczny, wynik badań i sytuację życiową pacjenta, nie sam opis badania obrazowego.
Konsultacja w Ostrowie Wielkopolskim
Konsultacje ortopedyczne prowadzę w Ostrowie Wielkopolskim w Ośrodku Leczenia Kompleksowego, ul. Wrocławska 81, 63-400 Ostrów Wielkopolski. Na wizytę zgłaszają się pacjenci z Ostrowa oraz okolic — Odolanowa, Nowych Skalmierzyc, Raszkowa, Przygodzic i Sieroszewic. Terminy ustala rejestracja: 62 737 42 50.
Na wizytę warto zabrać wcześniejsze zdjęcia RTG i płyty z badań, także te sprzed kilku lat — porównanie obrazu w czasie bywa cenniejsze niż pojedyncze badanie.
Komplet informacji o tej placówce — adres, dojazd, zakres konsultacji i najczęstsze pytania — zebrałem na stronie ortopeda Ostrów Wielkopolski.