„Czy przed wizytą u ortopedy zrobić rezonans?” — to pytanie pada w gabinecie w Krotoszynie niemal codziennie. Odpowiedź brzmi: zwykle nie od tego się zaczyna. Poniżej wyjaśniam, co pokazuje każde z badań obrazowych narządu ruchu i w jakiej kolejności zwykle się je wykonuje.
RTG — ocena kości i osi kończyny
Zdjęcie rentgenowskie pokazuje struktury kostne: złamania, zmiany zwyrodnieniowe, zwapnienia, szerokość szpary stawowej. Przy kolanie i biodrze duże znaczenie ma wykonanie zdjęcia w pozycji stojącej, pod obciążeniem — dopiero wtedy widać rzeczywiste zwężenie szpary stawowej. Zdjęcie leżące potrafi ten obraz zafałszować.
RTG nie pokazuje łąkotek, więzadeł ani ścięgien. Prawidłowy wynik nie wyklucza więc uszkodzenia tkanek miękkich.
USG — tkanki miękkie i badanie dynamiczne
Ultrasonografia dobrze ocenia ścięgna, kaletki, obecność płynu w stawie i torbiele. Jej przewagą jest możliwość badania w ruchu oraz porównania ze stroną zdrową w trakcie tego samego badania. Sprawdza się przy barku, łokciu, nadgarstku, ścięgnie Achillesa i przy podejrzeniu torbieli Bakera.
Ograniczeniem USG jest zależność wyniku od doświadczenia badającego oraz brak dostępu do struktur położonych głęboko wewnątrz stawu.
Rezonans magnetyczny — wnętrze stawu
Rezonans jest badaniem z wyboru przy podejrzeniu uszkodzenia łąkotek, więzadeł krzyżowych, chrząstki stawowej oraz przy zmianach w obrębie szpiku kostnego. Nie wykorzystuje promieniowania jonizującego, ale trwa dłużej, bywa trudny dla osób z lękiem przed zamkniętą przestrzenią i ma przeciwwskazania — część wszczepionych urządzeń i metalowych implantów wymaga wcześniejszej weryfikacji.
Ważna uwaga praktyczna: rezonans wykonany bez wcześniejszego badania klinicznego często opisuje zmiany, które nie odpowiadają za dolegliwości pacjenta. U osób po pięćdziesiątym roku życia zmiany degeneracyjne łąkotki czy stożka rotatorów są zjawiskiem powszechnym i nie zawsze wymagają leczenia. Dlatego wynik badania interpretuje się razem z obrazem klinicznym.
Tomografia komputerowa
TK najlepiej obrazuje szczegóły kostne: przebieg szczelin złamań, zrost kostny, ustawienie odłamów, planowanie zabiegów. W diagnostyce tkanek miękkich ustępuje rezonansowi.
W jakiej kolejności
Typowa ścieżka wygląda tak: badanie kliniczne, następnie RTG lub USG w zależności od okolicy i podejrzenia, a rezonans dopiero wtedy, gdy jego wynik może zmienić decyzję o leczeniu. Taka kolejność ogranicza liczbę zbędnych badań i skraca czas do rozpoczęcia właściwego postępowania.
Jeżeli pacjent ma już wykonane badania — nawet sprzed kilku lat — warto je przynieść. Porównanie obrazu w czasie bywa bardziej wartościowe niż pojedyncze, najnowsze badanie.
Co przygotować na wizytę
- płyty CD lub DVD z badaniami, nie tylko wydrukowane opisy,
- starsze zdjęcia RTG tej samej okolicy,
- karty informacyjne z leczenia szpitalnego,
- informację o wszczepionych implantach i urządzeniach, jeżeli planowany jest rezonans.
Konsultacja w Krotoszynie
Przyjmuję w Poradni KOL-med w Krotoszynie, ul. Wojciechowskiego 3, 63-700 Krotoszyn, a także w Ostrowie Wielkopolskim i Jarocinie. Podczas konsultacji omawiam posiadane badania i ustalam, czy potrzebna jest dalsza diagnostyka — a jeżeli tak, to jaka i w jakim celu. Rejestracja: 62 721 01 98.
Komplet informacji o tej placówce — adres, dojazd, zakres konsultacji i najczęstsze pytania — zebrałem na stronie ortopeda Krotoszyn.